Fibromiyalji sendromu (FMS); periferik ve santral sinir sitemini etkileyen bir kronik ağrı sendromudur. Bununla ilişkili olarak kronik yorgunluk sendromu (KYS), metabolik, inflamatuvar ve immünolojik devreler ile bilişsel-duygusal faktörleri içeren merkezi duyarlılık sendromları olarak kabul edilir. Fibromiyaljinin arkasındaki kesin patofizyolojik mekanizma henüz tanımlanmamıştır, ancak anormal kortikal işleme, inhibitör ağrı modülasyon mekanizmalarındaki azalmalar ve ağrı yolundaki moleküler değişiklikler dahil olmak üzere kökeninin çok faktörlü olması muhtemeldir. Ancak net olan şey, fibromiyaljili hastaların mekanik ve iskemik basınç, ısı ve soğuk dahil olmak üzere çeşitli uyaranlara karşı duyarlılığının arttığıdır.
Çalışmalar, sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldığında fibromiyalji hastalarında ağrı tepkisini ortaya çıkarmak için gereken uyaran yoğunluğunun neredeyse %50 daha düşük olduğunu göstermiştir. Bu, yorgunluk, uykusuzluk, bilişsel bozukluklar ve depresyon gibi çeşitli diğer semptomlara ek olarak ortaya çıkar. Bu artan duyarlılığın (hiperaljezi ve allodini) patofizyolojisi incelenmiştir ve hem bozulmuş merkezi kortikal işlemeyi hem de omurilik düzeyinde merkezi sinir sisteminin düzensizliğini içerdiği düşünülmektedir.
Majör Depresif Bozukluk ve fibromiyaljide oksidatif stres ile inflamasyon arasında güçlü bir ilişki olduğu görülmüştür. Bu hastalıklarda, inflamatuvar belirteçler (IL-6, CRP, TNF-α) normalden daha yüksek seviyelerde bulunmuş ve bu artışın ağrı ve yorgunlukla bağlantılı olduğu tespit edilmiştir. Oksidatif stres ve inflamasyon birbiriyle bağlantılıdır; biri arttığında diğeri de artar ve bu durum kısır bir döngü oluşturabilir.

Fibromiyalji Belirtileri

• Bilişsel dalgalanmalar; Dikkati toplamada, işe konsantre olmakta zorlanılır. “Fibro-fog” olarak da tanımlanan bu durum, siste yürümeye benzetilir. Olayları, bir sis perdesi arkasından görmek gibidir.
• Yorgunluk, dinlendirmeyen uyku.
• Ağrı vücudun her tarafındadır. Sıklıkla boyun ve omuzlardan başlar, sırta, kollara göğüs duvarına bacaklara yayılır. Ağrı dolaşıcı olabilir. Bazen kaslarda tutukluk, yanma veya sıkışma hissi gibi farklı şekillerde de hissedilebilir.
• Migren ve gerilim tipi baş ağrısı eşlik edebilir.
• Bağırsak fonksiyonlarında değişim, çarpıntı, idrar yaparken yanma ve huzursuz bacak sendromu gibi birçok farklı yakınmalarda hastalar tarafından tanımlanmaktadır.

Fibromiyaljide beslenme nasıl olmalıdır?

Beslenme düzenlemesi fibromiyalji tedavisinin önemli bir kısmıdır. • Beslenmede hedef ise BAĞIRSAK GEÇİRGENLİĞİ, SİBO, Candida gibi durumları ortadan kaldırmak, bağırsağı iyileştirmektir.
• Fibromiyalji hastalarında bağırsak geçirgenliği ve dolayısıyla beyindeki inflamasyon nedeni ile ağrı eşiği düşer.
• Rafine karbonhidrat ve şeker tüketmek bağırsak mikroflorasını bozarken aynı zamanda beyinde BDNF düzeylerini düşürür. BDNF beyin hücreleri arasında yeni yolların yapılması için çok gerekli bir kimyasaldır.(BNDF, Beyin Türevli Nörotrofik Faktör, sinir hücrelerinin (nöronların) sağlığını ve işlevselliğini destekleyen bir proteindir.) BDNF nin düşmesi UNUTKANLIK, obezite ve depresyona katkı sağlar. FM de depresyon yönetimi bağırsaktan başlar.
• Bir incelemede fibromiyalji semptomlarını hafifletmek için yapılan 22 farklı beslenme çalışması değerlendirildi. Bununla birlikte, fibromiyaljinin en sık görülen semptomlarından biri olan ağrının bazı besinlerin veya diyetlerin tüketimiyle azaldığı gözlemlendi. Bunlardan birkaçı rafine şeker, gluten, kazein, trans yağlar, işlenmiş gıda, katkı maddesi, kafein, alkol vb uyarıcılardır.
Yapılan bu çalışmada özellikle şu besinler ve diyetler ağrıyı hafifletmede etkili bulundu:
• Chlorella yeşil algleri: Antioksidan özellikleri ve bağışıklık sistemine olumlu etkileri ile bilinir. Fibromiyalji hastalarında enerji seviyelerini ve genel iyilik halini artırabilir.
• Vegan diyet: Bitkisel bazlı beslenme, inflamasyonu azaltabilecek fitokimyasallar ve antioksidanlar açısından zengindir. Ayrıca düşük toksisite yükü ile vücudu destekleyebilir.
• Koenzim Q10 ve asetil-l-karnitin: Mitokondriyal fonksiyonu destekleyerek enerji üretimine katkıda bulunabilir ve kas ağrılarını azaltabilir.
• Düşük FODMAP diyeti: Bağırsak sağlığını iyileştirerek irritabl bağırsak sendromu gibi fibromiyaljiye eşlik edebilen semptomları hafifletebilir.
• C ve E vitaminleri: Güçlü antioksidanlardır ve oksidatif stresle ilişkili ağrıyı azaltabilir.
• Nigella sativa tohumları: Antienflamatuar ve analjezik özellikleri nedeniyle ağrıyı hafifletici etkiler gösterebilir.Bu besinlerin ve diyetlerin, genellikle vücutta inflamasyonu azaltıcı, enerji seviyesini artırıcı ve oksidatif stresi düşürücü etkiler göstererek fibromiyalji kaynaklı ağrıları hafifletebildiği belirtildi.
(Nigella sativa(çörek otu) tohumu antihistaminik, antidiyabetik, antihipertansif, antiinflamatuar, antimikrobiyal etkileri vardır. Ayrıca nörolojik hastalıklarda ve kısırlıkta tedavi edici rollere sahiptir.)

Referanslar
Gyorfi M, Rupp A, Abd-Elsayed A. Fibromyalgia Pathophysiology. Biomedicines. 2022 Nov 29;10(12):3070. doi: 10.3390/biomedicines10123070. PMID: 36551826; PMCID: PMC9776089.
Lowry E, Marley J, McVeigh JG, McSorley E, Allsopp P, Kerr D. Dietary Interventions in the Management of Fibromyalgia: A Systematic Review and Best-Evidence Synthesis. Nutrients. 2020 Aug 31;12(9):2664. doi: 10.3390/nu12092664. PMID: 32878326; PMCID: PMC7551150.
Carrasco-Querol N, Cabricano-Canga L, Bueno Hernández N, Gonçalves AQ, Caballol Angelats R, Pozo Ariza M, Martín-Borràs C, Montesó-Curto P, Castro Blanco E, Dalmau Llorca MR, Aguilar Martín C. Nutrition and Chronobiology as Key Components of Multidisciplinary Therapeutic Interventions for Fibromyalgia and Associated Chronic Fatigue Syndrome: A Narrative and Critical Review. Nutrients. 2024 Jan 5;16(2):182. doi: 10.3390/nu16020182. PMID: 38257075; PMCID: PMC10818822.